GEÇMIŞIŇ ÝAŇY — GELJEGIŇ DAŇY
Türkmeniň ykbal asmanyndan nur saçýan Garaşsyzlyk halkymyza diňe bir Altyn eýýamyň altyn gapysyny
açyp bermän, eýsem onuň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş
alýan ýol-ýörelgelerini, däp-dessurlaryny, edim-gylymlaryny täzeden dikeltmeklige, medeni we ruhy miraslarynyň
il-günüň köňül ganatyna öwrülmegine hem giň mümkinçilik berdi. Bu bolsa häzirki türkmen döwletiniň berk
taryhy binýat esasynda gurulýandygyny alamatlandyrýar.
Türkmen topragy müňlerçe ýyllaryň dowamynda
dünýä medeniýetiniň umumy taryhy üçin ähmiýetli wakalaryň mesgeni boldy. Bu toprak ekerançylyk, maldarçylyk, ylym, medeniýet we sungat sallançagy boldy.
Alymlar biziň eýýamymyzdan 6 müň ýyl öň türkmenleriň
ata-babalarynyň öňdebaryjy bilimleri özleşdirendigini
nygtaýarlar. Irki ekerançylyk zamanasyndaky türkmen
jemgyýetleri Garadepe, Göksüýri, Ýylgynly ýaly oturymly
ýerleri — ajaýyp ýadygärlikleri miras goýdy. Gadymy
oguz-türkmen döwleti, Parfiýa zamanasy, seljuk türkmenleriniň döreden onlarça döwletleri, osman türkmenleriniň soltanlyklary we beýleki türkmen döwletleri
adamzadyň syýasy taryhynda özboluşly adalat baýdagy
bolup pasyrdady. Hut şonuň üçin hem Türkmenistany
5

babalarymyzyň öňünde biziň ogullyk borjumyzdyr». Biz
ata-babalarymyzyň öňündäki şol ogullyk borjumyzy berjaý
etmek maksady bilen hem Türkmenistanyň milli
medeniýet «Miras» merkezini döretdik.
Asyrlaryň gatlaryna siňen medeni mirasymyzy düýpli
öwrenmek, Ruhnamanyň ruhunda ylmy esasda özleşdirmek, dünýäniň dürli künjeginde beýik döwletleri döreden
halkymyza degişli miraslary tapmak, olary täzeden jana
getirmek, ajaýyp kitaplara öwrüp, gaýtadan halkymyza
hem-de dünýä ýaýmak «Miras» merkeziniň işgärleriniň
öňünde duran gaýragoýulmasyz borçdur!
Eziz halkym!
Siziň eliňizde «Miras» merkeziniň taýýarlan kitaby.
Bu kitabyň biziň ata-babalarymyzyň döreden ruhy we
medeni gymmatlyklaryna teşne kalbyňyza teselli
berjekdigine ynanýaryn. Käbelerimiz hem kyblalarymyz
hakyndaky ýüreklerimiziň töründäki gyzgyn söýginiň
oduny alawlandyrjakdygy mende ýakymly duýgy döredýär.
«Miras» merkeziniň çykarjak kitaplarynyň höwrüniň
köp boljakdygyna ynanýaryn we oňa ak ýol arzuw edýärin.
Işiň rowaç, ýollaryň ýagty bolsun!

Türkmenistanyň Prezidenti
Saparmyrat TÜRKMENBAŞY.

7

hoşlaşyp, Soltan Salaheddin dört tirkeşigiň birinji aýynyň ortasynda Damaskdan Humusa ýöneldi. Ol Humusyň günbataryndaky Kadas kölüniň ýanynda düşledi. Onuň ýanyna dürli ýerlerden goşun gelip başlady. Ilkinji bolup Sanjar hökümdary
Ymadeddin Zeňňi ibn Mewdut ibn Aksungur geldi. Mosul we
Jezire ýurtlaryndan hem goşuna esger gelip goşuldy. Esger
gelip, goşun köpeldi, hatda onuň bir çeti kürtleriň galasynyň
gündogar tarapyna çenli baryp ýetdi. Men hem [Ibn Esir, terj.
bell.] şol wagt onuň ýanyndadym. Şol günden başlap esgerler
Ýewropa gidip ugradylar. Olar Sofiýany, Uzaýmany, Ýahmury
we beýleki welaýatlardyr ýurtlary basyp aldylar. Soltan Salaheddin ýurtlary aýlanyp görüp, bu ýerlere gelýän ýollary we bu
ýerler bilen araçäkleşýän ýurtlary öwrenip, goşun leşgergähine
sag-salamat dolanyp geldi. Esgerler dürli-dümen olja alyp, dört
tirkeşigiň birinji aýynyň ahyryna çenli kürt galasynda galdylar.
JEBELÄNIŇ BASYLYP ALYNMAGYNYŇ BEÝANY
Soltan Salaheddin kürt galasynda bolýarka, onuň ýanyna
Jebeläniň kazysy Mansur ibn Nebil geldi. Ol Antakyýanyň we
Jebeläniň kazysydy we ol ýerleriň eýesi Bimondyň ýakyn ýardamçysydy. Kazy gepi diňlenýän, uly hormatdan peýdalanýan,
şol ýeriň ähli musulmanlaryna hökümini ýöredýän adamdy.
Kazy Soltan Salaheddinden başga dine gulluk edýänlerden
musulmanlary azat etmegini sorady. Soltan Salaheddin kazy
bilen ýörişe gitdi. Soltan Salaheddin baryp görse, ýewropalylar
ondan gorkusyna şäheri boşadyp, barysy galanyň iki minarasyna jemlenipdir. Bu iki minara özbaşyna bir gala ýalydy we
güýçli goralýardy. Musulmanlar galanyň diwarlaryny, gaýry
dinlileriň ýaşaýan öýlerini ýykyp-ýumrup weýran etdiler. Soltan Salaheddin bu iki minarany gabawa aldy. Bir minaranyň
adamlary aman diläp, Soltan Salaheddiniň ýanyna geldiler.
9