ÝURTLARYŇ KAZYLAR KAZYSY MÜJIRILMILE
1
WEDDIN TAHYR IBN OMAR EL-HOREZMINIŇ
SOLTAN JELALEDDINIŇ HUZURYNDAN SOLTAN
ALAEDDINIŇ HYZMATYNA GELMEGINIŇ BEÝANY
Bagtly we şehit Soltan Jelaleddin ibn Soltan Alaeddin
Muhammet ibn Tekeş (Allatagala ýatan ýerlerini ýagty etsin!)
Hind sebitinde mongol goşunyndan ýeňlip, öz janyna tatar
goşunynyň ot saçyjy tygy sanjylar gorkusyndan gaçyp, Sind
suwundan pena isledi. Şeýdip bela gamzasyndan we heläkçilik
howpundan halas boldy.
2
Wepa Melik
ilki başlarda ol sebitleriň garyp
ýaşlaryndandy. Ýöne sahawat we batyrlyk bilen özüni ol
tarapyň han-begleriniň derejesine ýetirdi. Ýerine ýetiren
mynasyp hyzmatlary, minnetdarlyga laýyk dürli tagallalary
bilen hukugyny berkidipdi. Şol sebäpli Wepa Melik lakamyna
eýe bolupdy. Ol diýaryň hökümeti hem oňa tabşyrylypdy.
Soltan şol ýeňlişde dargan we ahyry Soltan Jelaleddine
goşulan pytraňňy goşunlar bilen Allatagalanyň ýardamy bilen
ýagşy güzeran hasyl bolandan soň, her diýarda tutda-bas, urgun
«Müjirilmille Weddin» ady Tahyr ibn Omar el-Horezminiň soň dakylan lakamydyr.
Onuň manysy «Milletiň we diniň penakäri» diýmekdir. Käte bu lakamy dolulygyna, käte
bolsa gysgaldyp «Müjirilmille» ýa-da «Müjireddin» görnüşinde ýazýarlar.
2
Awtor Wepa Melik hakda şu azajyk getirilen maglumatdan başga hiç hili maglumat
bermändir. Ähtimal awtor ol barada giňişleýin maglumat bermek isläp, soňra hem
unudandyr.
1

5

Soltan Jelaleddin
B.Owganowyň çeken suraty

7

abat saklasyn!). Hat jumadyl ahyr (dört tirkeşigiň dördünjisi)
aýynda ýazylýar.
Hudaýa şükür ol jenabyň (Rum soltanynyň) hümmetiniň
bereketi we döwletiniň güýç bermegi bilen döwletiň ahwallary
we ýurduň amallary ýüz müň tarypa we şükür etmäne esas
bolýandyr. Hökmürowanlyk serişdeleri we äleme gözegçilik
etmek esbaplary jemlenendir. Halaýyk üýşüp, beýik melikler
we uly hanlar tabyn bolup, mirasdüşer ýurdy gysymyndadyr
we ähli zatlar hasyl bolandyr. Leşger kömekleri-de yzy
üzülmezdir we gelip durandyr.
Mübärek çadyrymyz bu ýurtlardan aýrylan wagtynda Hind
diýaryndan köp ýurtlar açylyp, biziň naýyplarymyzyň we
kätiplerimiziň hasabyna geçdi. Ol tarapdan parahatçylyk hasyl
bolansoň, häzirki halda hümmet we eradamyz diniň
duşmanlaryndan ar alyp, yslam halkynyň ýüreklerini
sowatmaga karar tapdy. Elbetde, ol jenabyň biziň ýurdumyzyň
ahwalynyň terlenmegine, naýyplardyr raýatymyzyň ynamyna
we berkemegine örän begenjekdigi we şat boljakdygy anykdyr
we şek-şübhe ýokdur. Şonuň ýaly-da, ol jenaba hem ýüz
görkezen her bir bagtyýarlykda biz özümizi onda paýly we
şärikli (hakly) bilýäris. Bu halda biz beýik baştutan, alym,
janypkeş, mülküň nyzamy (sütüni) milletiň, hak ýoluň we diniň
penakäri yslamyň we musulmanlaryň abraýlysy, zamananyň
akyldary, döwürleriň parasatlysy, Horezmiň we Horasanyň
guwanjy, naýyplaryň şasy, ülkeleriň (ýurduň) kazylar kazysy
şalaryň we soltanlaryň atasy Möwlana Tahyry (Allatagala onuň
mümkinçiligini dowamly etsin we goldawyny gorap saklasyn!)
Siz, hezretiň tarapyna iberýäris we gepleşik etmegi oňa
tabşyrýarys. Ol beýikleriň äht-peýmanlaryna sebäpkärdir
(araçydyr) we buýsançlylar toparynyň saýlantgysydyr we
hezretiň köneki ulularyndandyr. Uly işlerde belli bolandyr we
hemmeler tarapyndan ykrar edilendir. Ol bigäneligi birlige
9