> 2 1,8 1,6 1,4 1,2 0,8 0,6 04 —-Ф—Лойиха буйича —# КМК (1) буйича —& КМК (1) буйича —Ж-Таклиф Расм 2 - Канал гидравлик элементларининг сув сарфига боглик равишда узгариши графиги Жадвалда келтирилган маълумотлар тахлилидан маълумки, (1) формула буйича хисобланганда каналда лойкаланиш жараёни содир булмайди деб хулоса килиш мумкин, (2) формула буйича хисобланганда эса каналда лойка босиш жараёни юзага келади. Ушбу юкорида келтирилган графикдан яккол куриниб турибдики, каналда лойка босмайдиган рухсат этилган тезлик микдори билан лойихавий тезлик микдори кичик микдордаги канал сув сарфларида деярли бир хил микдорларни ташкил килади. Бошкача килиб айтганда каналда сув сарфи кам булганда каналда хакикий сув тезлиги жуда кам булганлиги сабабли лойка босиш жараёни юзага келади. Каналнинг ушбу кисмида хозирги кунда хакикий нормал сув сарфи О,= 21- 82 м`/с булиб, лойихавий нормал сув сарфи О, = 100-125 м`/с дан деярли 2 баробар кичик, бу эса Уз навбатида каналдаги сув сарфи камайиши билан бирга рухсат этилган оким тезлигидан камайиб каналда лойка босиш жараёни бошланади. Натижада каналдан фойдаланиш ва уни таъмирлаш, тозалаш ишларида катор нокулайликлар тутгдиради. Каналнинг бундай кесим юзаси каналнинг сув Утказиш кобилиятининг пасайишига ва канал узанида лойка босиши хисобига хар хил усимликларнинг авж олиб Уусишига имкон яратади. Шу каби муаммоларнинг олдини олиш учун каналнинг гидравлик элементларини кайта хисоблаш ва каналдаги сув тезлиги 3 нинг кийматини оширишга муваффак буламиз. АДАБИЕЁТЛАР: 1. Фатхуллаев А.М., Рахимов К., Хазратов А.Н. Гидроэкология и речные наносы «Ер ва сув ресурсларидан фойдаланишда бозор муносабатларини шакллантиришнинг иктисодий муаммолари» Республика илмий-амалий анжумани, 23-24 ноябрь, Г-том, Тошкент, 2007, 437-439 6. 2. Латипов К.Ш, Арифжанов А.М.. Вопросы движения взвесенесущего потока в руслах // Ташкент, Мехнат, 1994 г., 110 с. 3. Дебольский В.К. и др. Динамика русловых потоков и литодинамика в прибрежной зоне моря // М., Наука, 1994, 301 с. 4. Арифжанов А, Фатхуллаев А, Гидравлический расчет оросительных каналов в земляном русле // В сб. Проблемы водного сельского хозяйства, Ташкент, 2004 г., с 60- 62. 42