При эксплуатации насосных станций необходимо оборудовать их средствами контроля за уровнем водоисточника. В случае приближения уровня воды к заданному критическому должен подаваться предупредительный сигнал, а при дальнейшем снижении уровня за Н,, насосный агрегат должен быть автоматически остановлен. ЛИТЕРАТУРА: 1. Киселёв П.Г. Справочник по гидравлическим расчётам. - М.: Энергия, 1974 -. С. 58. 2. Идельчик И.Е. Справочник по гидравлическим расчётам. - М.: Машиностроение,1975. - С. 169-171. УДК 631.67.03 ТОМЧИЛАТИБ СУГОРИШ ТИЗИМЛАРИНИ КУЛЛАШ ТАРИХИДАН С.А. Маматов, Л.А. Глазкова В.Д. Журин номидаги САНИИРИ Узок кадимдаёк Шарк мамлакатларида дарахтларни сугоришда дехконлар турли сув тежовчи усулларни куллаб келишган. Уларнинг орасида сувни тутридан-тутри дарахтнинг илдиз кисмига етказиб бериш доимо ахамиятли булиб келган. Бунинг учун асосан дарахтнинг илдизи якинида тупрокка кумилган сопол хумчалардан фойдаланилган. Сопол хумчага куйиб куйилган сув секин сизиб тупрокни намлаши натижасида дарахт илдизига керакли микдорда сув етказиб берилган. Хумчадаги сув сатхи пасайиши тезлигини хисобга олган холда маълум муддатдан сунг унга яна сув куйиб куйилган. Мазкур амал вегетация даврида доимо такрорлаб турилган. Бунда хеч кандай арикка хожат булмаган, дарахтлар эса гуркираб ривожланган. Бугунги кундаги томчилатиб сугориш тизимларини яратишнинг асоси 1886 йилда хозирги Афегонистон худудида сувни сопол кувурлар ёрдамида хар бир дарахтнинг илдиз кисмига етказиб беришни тадкик килишдан бошланган. 1913 йилга келиб АКШнинг Колорадо университети тадкикотчиси Б. Хауз томонидан Усимликнинг факатгина илдиз катламини намлаш асосида сугоришга ишлатилаётган сув микдорини камайтириш тизимини оммага намойиш килган. 1920 йиллар давомида Германия олимлари суторишга сувни тешикли кувурлар асосида бериш воситасида бошкарилувчи суториш тизимини ишлаб чикдилар. Лекин ушбу суториш усулларининг самарадорлиги замонавий точмчилатиб сутгориш тизимлари самарадорлигидан анча паст эди. 1950 йилларга келиб пластик материалдан, хусусан полиэтилендан арзон кувурлар ишлаб чикариш технологиялари яратилгандан кейингина томчилатиб сугориш тизимларини кескин ривожлантириш имкониятлари юзага келди. Буюк Британия ва Францияда бошкарилувчи суториш тизимларини тадкик килиш ишлари кучайтирилди. Энг катта ютукка Британия сув агентлиги ходими Симха Бласс томонидан эришилди. У 1950 йилларда янги тузилган Исроил давлатига кучиб утганидан сунг у ерда ерда водопровод кувури якинидаги дарахтни гуркираб ривожанганлигидан каттик таъсирланади ва Уз тадкикотларини томчилатиб сугоришни ривожлантириш йуналишида олиб боради. У дунёда биринчи булиб лабиринтли томизгични яратади ва ушбу ихтиросини 1959 йилда патентлаштиради. Мазкур технологияга кура катта босим билан Усимлик ёнига 50