Выводы 1. Оросительная норма нетто при бороздковом поливе составила 5030 м’/га, а при внутрипочвенном орошении — 2650 м’/га. Экономия оросительной воды при ВПО по сравнению с бороздковым поливом составила 2380 м’/га или 47,3 %. 2. Максимальный урожай хлопка-сырца получен на варианте внутрипочвенного орошения с укладкой трубочек-увлажнителей через бОсм - 32,6 ц/га. 3. Затраты воды на 1 ц хлопка-сырца на варианте бороздкового полива составили 176,5 МЗ, а на варианте ВПО - 81,3-85,8 или на 54-51,4 % меныше по сравнению с контролем. 4. На системе ВПО количество междурядных тракторных обработок по сравнению с контролем сократилось на 7. УДК 626.810 СУВ ВА ЕР ЗАХИРАЛАРИДАН ТЕЖАМЛИ ФОЙДАЛАНИШ ЮКОРИ ХОСИЛ ГАРОВИДИР Т.У. Бекмуратов, И. Эргашев, С.В. Рустамбекова В.Д. Журин номидаги САНИИРИ Маколада сув манбаларидаги йиллар буйича сув микдорининг узгариши тахлил килинган. Узбекистонда сув микдори сугоришга булган талаб сув микдоридан кам. Еофур Рулом номли СИУ мисолида Сирдарё ва Диззах вилоятларида янги Узлаштирилган худуд мисолида 30-50 йил фойдаланилган хужалик ички каналларининг техник холати кай даражада эканлиги тахлил килинди. Бефойда сув йуколиш холатлари тахлил килинди. Уларни яхшилаш холатлари курсатилди. Умумий холатда пахтанинг хосилдорлиги сув билан таъминланганликка боглик эканлиги келтирилди. Орол денгизи хавзасида сув тансиклиги кучайиши сабабли Марказий Осиё давлатларида жумладан, Ё’збекистон‚ Козогистон, Тожикистон ва Туркманистонда чекланган сув микдори белгиланган. Чекланган сув микдори Сирдарё ва Амударё дарёларининг уУртача куп йиллик сув микдори буйича кабул килинган. Узбекистонда чекланган сув микдори охирги Йилларда умумий сугориладиган майдонлардаги экин турларининг сувга булган талаб нормасининг 78-83 % ни ташкил килмокда. Жумладан Узбекистон учун Амударёдан жами йиллик окимнинг 24,2 КМЗ‚ Сирдарёдан 11,43 км° ажратилади. Бу микдор манбадаги сувнинг куп озлигига караб 10- 25 % гача Узгариши мумкин. СУунги Йилларда сув манбаларидаги сув микдори унинг Уртача куп Ййиллик сув микдоридан кам булмокда (2010 йил бундан мустасно), яъни сув манбаларида кам сув булиши тез-тез такрорланиб турмокда, шу сабабли Узбекистонда сув кам Йиллари чекланган сув микдори экинни сугоришга хам етмайди. Сув манбаларида сув микдори кам булган йиллари сугориладиган майдонларда сув билан таминланиш даражаси 70 %, баъзи йиллари 60 % га тенг ва ундан кам булади. Узбекистон олимларининг (Агроуниверситет, САНИИРИ, ТИМИ, УЗНИХИ, лойиха ва Укув иниститутлари) тажрибалари асосида пахтани сув билан таъминланганлик коэфиценти 80 % га тенг булганда унинг хосил 9 % га камайиши, таъминланганлик коэфиценти 70 % га тенг булганда унинг хосил 14-16 % га, Агар таъминланганлик коэфиценти 60 % га тенг булганда пахтанинг хосили 24 9% га камайиши исботланган 108