эрта бахор ойларига белгиланган.Мазкур хужалик тупрокларини Урганишдан максад хужалик тупроклари турли дражада шурланган,маълум даражада шамол эрозияси- дефляцияга учраган Чул худуди утлоки тупрокларининг агрокимёвий хоссалари. «Эллик- калъа»фермерлар уюшмаси хужалиги.Раимбаева, Куранбаев маълумоти 2001 й. Жадвал-1 о Харакатчан | СабО, Кесма | Чукурлик, | Гумус Ялпи, 7 Біг / Кг НО К СО е % Гипс арбонатлар | рН No Р К | РО | КО ° 70 0-10 0,720 | 0,066 | 0,102 | 2,10 | 12,0 | 180 - 7,0 7.2 10-20 0,544 | 0,051 | 0,084 | 2,00 | 11,5 | 170 - 7,3 7,3 К- 20-30 0,446 | 0,040 | 0,078 | 1,94 | 10,7 | 165 | 0,010 74 7,2 30-40 0,380 | 0,032 | 0,069 | 1,80 | 9,9 160 | 0,020 7,8 7,4 40-50 0,320 | 0,028 | 0,062 | 1,75 | 9,0 140 | 0,030 8,0 7,о э0-70 0,244 | 0,021 | 0,051 | 1,75 | 8,4 120 | 0,050 8,2 7,3 70-90 0,216 | 0,018 | 0,049 | 1,70 | 8,3 110 | 0,070 8,6 74 0-19 0.631 | 0,047 | 0,075 | 1,45 | 23,2 | 270 | 0,032 7,8 6,4 к-10 19-30 0,502 | 0,030 | 0,065 | 1,50 | 17,5 | 260 | 0,024 8,0 6,8 30-43 0,320 | 0,022 | 0,052 | 1,46 | 12,0 | 240 | 0,060 8,4 6,9 43-73 0,140 | 0,011 | 0,038 | 1,30 | 9,6 230 | 0,150 8,8 7,0 73-100 0,090 | 0,008 | 0,022 | 1,50 | 8,0 200 | 0,159 8,9 7,2 0-22 1,251 | 0,116 | 0,112 | 2,00 | 28,0 | 144,5 | 0,010 7,6 7,2 к 22-58 0,381 | 0,034 | 0,086 | 1,80 | 16,0 | 60,2 | 0,024 8,2 7,4 Э8-75 0,280 | 0,025 | 0,070 | 1,75 | 14,0 | 50,0 | 0,028 8,4 7,9 75-90 0,120 | 0,011 | 0,030 | 1,60 | 12,0 | 45,0 | 0,080 8,8 7,2 90-120 0,080 | 0,007 | 0,020 | 1,55 | 9,0 | 40,0 | 0,100 9,0 7,4 иклим шароитдаги тупрокларнинг хоссаларини,мелиоратив холатини ва микробиологик хусусиятини Урганиш ва улар орасидаги Узаро богликликларни Уурганиш мухимдир. Маълумки, тупрокдаги органик моддалар тупрокда кечадиган биокимёвий ва микробиологик жараёнлар таъсирида хосил булиб, тупрок унумдорлигида ва усимликлар озикланишида мухим ахамиятга эга. Тупрокдаги органик моддалар ва гумус тупрокнинг агрофизик, механик, жкимёвий, биологик ва биокимёвий жараёнларида мухим ахамиятга эга. Гумуси куп булган тупрокларда биокимёвий жараёнлар юкори булади. Буз тупроклар худудида таркалган утлоки тупрокларда гумус микдори 1,4-2,3% булиб, чул худуди тупрокларида эса 0,64-1,23% ни ташкил этади. Гумуснинг энг куп микдори хайдалма катламда учрайди. Янги узлаштирилган ва янгидан сугориладиган тупрокларда гумус микдори кадимдан сугориладиган маданийлаштан утлоки тупрокларига нисбатан бир мунча кам булиб, углероднинг азотга нисбати С:М — 5.8:9,9; азот микдори гумуснинг Узгаришига булиб, тупрокнинг хайдалма катламида 0,044-0,096%, фосфор 0,113-0,200%, умумий калий микдори 1,70-2,04% атрофида булиб, гумус захираси 60,2 т/га ва азот захираси 4,7т/га. Маълумки, тупрокда кечадиган биологик ва микробиологик жараёнлар тупрокдаги микроорганизмлар хаёт фаолияти билан чамбарчас боглик булиб, улар тупрок хосил булишида иштирок этади. Тупрокка ишлов бериб, органик Угитлар солиш ва бир канча агротехник тадбирларни тугри куллаш, усимлик илдиз -221-