142 4. Тугон ва унинг асосидаги фильтрация жараёнларида сув омборидаги сувнинг катта микдори бефойда йУукотилиши (сизот сувлари билан бирга тугон танаси тупроги заррачалари сизиб чикиши вакт ичида купайиб борган сари у ерда тупланган сизиш йуллари ёки бушликлар пайдо булиб, сизишдаги сув сарфи купайиши, тупрок катламларининг кучиб, ювилиб чикиши ва тутон танасини Упирлишлар, кучкилар, тутгоннинг емирилиши) каби холатларини олдини оЛИшлИК. 5. Сув омбори тутонининг ишончлилиги, унинг чукиши ва силжиши меъёрида булишлиги. 6. Сув чикарувчи иншоотлардаги носозликларини олдини олиш ва сув Уутказиш кобилияти хар доим меъёрий холатда булишлиги. 7. Сув омборидаги механик жихозларнинг ишдан чикиши (дарвоза пазларида тикиндиларнинг тУупланиши, харакатланмай колиши, дарвозаларни харакатлантирувчи механизмларнинг, приводлар ёки улар элементларининг ишдан чикиши) олдини олишлиКк. 8. Сув омбори пастки бъефининг ювилиши ва охирги туташтирувчи иншоотларнинг бузилиши окибатида сув Утказувчи иншоотлар ва тУгонга хавф тугилиши (сув утказувчи иншоотлар оркали катта сув сарфлари Утказиш, тош ёки бошка предметлар тушиб колиши, бетон ишларининг сифатсиз бажарилиши, тошкин вактида ва тутон створидан пастрокда дарё узанини узгартириш, кум- шагал карьерларни ишлатиш) холатларининг олдини олишлик. 9. Сув омборида электр энергиянинг узилиб колиши ёки захирадаги электр энергия манбасининг ишдан чикиши холатларини олдини олиш чораларини доимий кузатуви. 10. Сув омбори сув мухофазаси зонасида факат сув омбори ишончли ишлашига хизмат килувчи ва унга салбий таъсир этмайдиган фаолиятларни олиб боришга йул куйилиши мумкинлиги. 11. Сув омборидаги сув сифатини ичимлик максадлари учун белгиланган ва ифлосланишнинг йул куйиладиган чегаралари доирасида булиши. Ушбу тадбирларни шароит таказоси билан эмас, балки илмий асосланган холда доимий кузатувлар натижалари асосида режалаштириб олиб бориш керак. Бунда иншоот ва жихозларнинг техник холати хакидаги маълумот канча куп ва узок муддатли булса, хисоблар шунча аник булади. Мана шу маълумотларни ишончлилик назарияси усуллари билан кайта ишлаб, хар бир элемент ва умуман сув омбори мажмуасининг ишончлилик мезонлари аникланади. Улар асосида сув омбори мажмуаси ва унинг элементлари ишончлилигига бахо берилиб, шошилинч чора-тадбирлар режалаштирилади. Ирригация сув омборларини эксплуатация килишда юкорида келтирилган мезонларни хисобга олган холда, шошилинч чора-тадбирлар Уз вактида режалаштирилиб олиб борилса, уларда учраб турадиган носозликларни, авария холатларини олди олиниб, сув омбори эксплуатацияси ишончлилиги янада ортади ва такомиллашади, сув омбори захирасидаги сувдан эса самарали фойдаланишга эришилади. Адабиётлар: 1. Гаппаров Ф.А. Сув омборларини хавсиз ва самарали ишлатишни ташкил этиш // АСКО ПМ -- 2007. - No 4. —32 6.