жойларига ярим запрудлар куриш оркали саклаб колиш мумкин. Ярим запрудлар сойдаги сувнинг йуналишига караб маълум бурчак остида курилади ва сел сувларининг йуналишини карама-карши томонга йуналтиради. АДАБИЁТЛАР: 1. Гостунский А.Н. Гидрология Средней Азии. — Ташкент: “Укитувчи”, 1969. С. 314-318. 2. Шульц В.Л. Реки Средней Азии, Л.: Гидрометеоиздат, 1965 г. 3. Ильин И.А. Водные ресурсы Ферганской долины. Л.: Гидрометеоиздат, 1959 г. УДК 631.67 ЭКИНЛАРНИ СУГОРИШ МЕЪЁРЛАРИНИ АНИКЛАШДА ФАОНИНГ СВОР\/МАТ МЕТОДИКАСИНИ КУЛЛАШ С.А. Маматов, М. Е. Мацура, К.Х. Акбарова, 3. Ишпулатов (ТИМИ кошидаги ИСМИТИ) СКОРИАТ дастури эЭкинни сувга булган талабини аниклаш учун мулжалланган. Ундан фойдаланишнинг асосий максади экинни сугориш меъёри ва муддатлари хамда мавсум давомида сугориш графигини ишлаб чикишдан иборат. Тле Рговтатт СКОРИАТ 15 ттепаеа /0г са!/сиайоп о] Ше тедитетет!5 автсиПите оп уатег, аз ууей а5 тедитетет!5 оп ттвайоп оп Базе ех1$йпе ог пему/ отуеп абои{ сИта!е апа сиЙиге. ТИе Рговтатт аПоу 10 теаЙге е аеуе[ортет! а тттеайоп $сйеаи!е /ог йетеп сопайот5 о] сотто! апа са/сиайоп у’а1ег ееа /ог атетеп‘ зсйетев о] Ше ассотодайоп о] Пе сиПиге5. Программа СКОРИАТ предназначена для расчета требований сельхозкультур на воду, а также требований на орошение на основе существующих или новых данных о климате и культуре. Программа позволяет осуществлять разработку графика поливов для различных условий управления и расчет водоподачи для различных схем размещения культур. Узбекистон шароитида фойдаланиладиган сув ресурсларининг карийб 90 фоизи кишлок хужалигида экинларни сугориш учун ишлатилади. Мамлакатда сув етишмаслиги, сув манбаларининг куриши ва ифлосланиши, мамлакатнинг аграр секторига ва атроф мухитига узининг салбий таъсирини Утказмай колмайди. Жахоннинг аксарият мамлакатларида экинларни сугориш учун ишлатиладиган сувларни аниклаш БМТнинг озик-овкат ва кишлок хужалиги ташкилоти томонидан ишлаб чикилган СКОР\/АТ дастури асосида амалга оширилади. Алтернатив холда хориж мамлакатларида кулланиладиган ФАОнинг СКОР\/АТ дастури экиннинг сувга булган талабини эталон Усимлик деб аталмиш яшил Ут ёки бедадан буладиган универсал эвапотранспирация ва экин турига ботлик Усимлик коэффициенти билан хисобланади. СКОР\М/АТ дастури кишлок хужалиги экинлари етиштирилаётган худуднинг иклими, тупрок шароитлари ва экин туерисидаги куп йиллик маълумотларни кайта ишлаш асосида экинни сувга булган талабини аниклаш учун мулжалланган булиб, ундан фойдаланишнинг асосий максади экинни суториш меъёри ва муддатлари хамда мавсум давомида сугориш графигини ишлаб чикишдан иборат. СКОР\/АТ дастурига иклим, ёгингарчилик, экин ва тупрок маълумотларини киритиш асосида хисобланади. Танланган тажриба участкаларида экилган кишлок хУужалиги экинлари учун Усув даври, экин - коэффициенти (К.), илдизнинг максимал — чукурлиги, экин — баландлиги, намлик етишмовчилигидан буладиган хосилни йУукотиш коэффициенти худуднинг шароитидан, экин физиологиясидан ва мавжуд адабиётлар материалларини инобатга олиш асосида хисоблаб топилди (1-2 - жадваллар). 1 жадвал - Тажриба участкаларида 2013 йилларда экилган экинлар буйича ФАО дастури учун танланган курсаткичлар | Участка | Экин тури Экин экилган Усув даври Илдиз мак. чукур