УДК 556.132 ТУДАКУЛ СУВ ОМБОРИ ЮЗАСИДАН БУЛАНАЁТГАН БУЕЛАНИШНИ ОЙЛИК ХИСОБИЙ КАТТАЛИГИНИ АНИКЛАШТИРИШ Ф.А. Гаппаров, Ж.Ж. Нарзиев. В.Д. Журин номидаги САНИИРИ Сувдан тежамли фойдаланиш тадбирларини амалга оширишда, истеъмолчиларни сув билан таъминлашда, сув омбори захирасидаги сув микдорини аник билиш керак. Бунинг учун эса сув омборидан йУукотилаётган сув микдорларини, яъни бутгланишга ва сизилишга исроф булаётган сув микдорларини аниклаш зарур. Сув омбори юзасидан бутланишга йУкатилаётган сув микдорини башоратлаш учун, утган Ййиллардаги метеомаълумотлар асосида хисобланган ёки айнан кузатишлар натижасида Улчанган бугланишни ойлик ва Ун кунлик катталиги керак булади. Сув омбори юзасидан булаётган бугланишни аниклаш учун керак булган катталиклар, яъни хавонинг абсолют намлиги, шамолнинг Уртача тезлиги, хавонинг максимал намликлари ТУдакул сув омборида олиб борилмаганлиги сабабли унга якин жойлашган Куйимазор, Навоий метеостанцияларининг маълумотларидан фойдаланилди. Метеомаълумотлар сув омбори учун кайта хисобланиб, сув омбори юзасидан булаётган бугланишнинг Уртача ойлик катталиги хисоблаб чикилди. Бутгланишни айнан кузатишлар натижасида ва хисобий йул билан олинган ойлик ва Уун кунлик кийматларини катталиклари уни башоратлаш эгри чизивидан узоклашиши минимал булиши учун, умуманик коидаларга асосланади. Эгри чизик параметрларини аниклаш кийинчилиги шундаки, у аник тенгламалар эгри чизивига мос келмайди. Бундай силликланган эгри чизиклар тенгламасини сонли гармоник тахлил усули ёрдамида олиш мумкин. Бунинг учун ушбу усулнинг тажрибада кулланилиши курсатганидек, Фурье каторини ноллик ва учта биринчи тригонаметрик жуфтликлари билан чекланиш лозим. - / ЗЙ Е, = @, +;Ё1”[ [аі *соз[( л% )+ Ь, зт( л% ) ] () бу ерда: УЕ и 1х° Й 1х5 о Й а, =Е= Ь ‚ @, :Б;Еі сов( ЛЁ ), Ь, =Б;Е‚. ЗШ((ЛЁ) бу ерда: Е, - Уртача куп йЙиллик ойлик бутгланиш, айнан кузатишлар натижасида ёки метеомаълумотлар асосида хисобий йул билан олинган кийматлар. ТУдакул сув омборининг ойлик бутланишини хисобий ва аниклаштирилган кийматлари 1-жадвалда келтирилган. 1-жадвал-Тудакул — сув — омборининг — ойлик — букланишини — хисобий — ва аниклаштирилган кийматлари Б Ойлар УГЛЗНИШ ‚ мм 1 П ш | г У У уП | уШ | х х1 | хП Хисобий | 29.3 [ 36,8 | 483 [ 76,8 Г 111,7 | 165.3 | 169,7 | 154,6 |123,5 [ 801 [ 52,9 | 36.8 Аниклашт 221 | 20,5 | 40,6 | 90,1 | 147,3 | 181,7 | 181,8 | 154,4 | 111,5 | 68,2 | 39,8 | 28,2 ирилган - 121 -