7) эгатлар оралигидаги тупрок доимо курук бУулганлиги туфайли далада бемалол юриб бегона Утларни чопиб йукотиш иконияти яратилади; 8) Уусимлик илдиз катлами атрофи доимо нам булганлиги боис у ерда туз йигилишига шароит колмайди; 9) сабзавотлар ва полиз экинларини томчилатиб сугорилганда улар хосилини сув ичида колиб кетиши хавфи йУколади, яъни хосил сифатининг бузилиши юз бермайди; 10) томчилатиб сугоришда далани булакларга (секторларга) булиб сугорилиши кувурлардаги босимни жуда баланд булишини талаб этмайди. Ушбу жихат насос нархини ва сугориш давридаги эксплуатацион харажатларни камайтиришга имконият яратади. Томчилатиб сугоришни куллашнинг хакикий самарасига эришиш учун уни тадбик килувчи шахс (фермер) тизим тУтрисида тулик маълумотга эга булиши ва тизимнинг афзалликларига тулик ишониши мухимдир. Томчилатиб сугориш усулини тадбик килувчи фермер тизимнинг афзалликларини бир йиллик экинларда биринчи Ййилдаёк хис килиши мумкин. Масалан, томчилатиб сугоришни куллаганда пахта хосилини эртарок ва бир вактда пишиб етилишининг Узиёк хосилнинг иссик кунларда кийналмасдан йЙитиштириб олинишига имконият яратади. Хосили эрта йЙитиштириб олинган далада кейинги тадбирлар хам ёрут кунларда хеч кийинчиликсиз амалга оширилади. АДАБИЕТЛАР: 1. Лактаев Н.Т. Методические указания по выбору способа орошения и проектирования поверхностного полива в условиях Средней Азии. // Труды САНИИРИ, Ташкент, 1978. - с. 25 2. Сборник научных трудов по капельному орошению.// Труды САНИИРИ, Ташкент, 1995. — 172 с. 3. Капельное орошение. /БИр:/Лууу\у.атр.астойератматеп?.ти 4. Капельное орошение. / Бр://ууу.уце-роПу.ги. 5. Капельный полив. /Б0р:// ууу .ргороПу.сот. УДК 627.814 СУВ ОМБОРЛАРИ ЭКСПЛУАТАЦИЯСИ ИШОНЧЛИЛИГА ТАЪСИР ЭТУВЧИ ЭКОЛОГИК ОМИЛЛАР Ф.А. Гаппаров, С.А. Маматов В.Д. Журин номидаги САНИИРИ Сув омборларини ишлатишнинг ишончлилигини таъминлашда бошка омиллар каби экологик омиллар хам мухим ахамиятга эга. Сув омборлари эксплуатацияси ишончлилигига таъсир этувчи экологик омилларнинг таъсирлари хавзадаги сувнинг сифатини Узгариши натижасида (агрессивлигини ошиши, юзасида турли нарсаларнинг сузиб юриши, лойканинг ортиши ва бошка) сув омбори гидротехник иншоотларида руй бериши мумкин булган узгаришларда, колган кисми эса омбордаги сув холатини Узгариши натижасида (сув доимо чайкалиб туради, айникса шамол кучли буладиган худудларда) киргокларнинг ювилиб беркарор Узгарувчан холатда булишида намоён булади. Шундай килиб, сув омборини ишлатиш ишончлилигига таъсир этувчи экологик омилларни бир неча гурухга ажратиб курсатиш мумкин: сув омборидаги сувнинг физик холатига таъсир этувчи гидрологик омиллар; сув омборидаги сувнинг кимёвий холатига (сифати) таъсир этувчи гидрохимик омиллар; - 13 -