Демак мазкур СИУ учун хар бир /И бор ФХ олган 1 м сув учун 1.24 сум тулайди. Бу бошлангич тариф булиб мавсум охирида туловлар кооректировка килинади, чунки форс-мажор туфайли СИУ оз сув оладиган булса СИУ бюджети жабр куради ва бунга СИУ нинг айби йУк. ВЕки аксинча мавсум сер сув келиб режада курсатилган сувдан куп сув оладиган булса Бюджетга купрок пул тушади ва буни СИУ нинг шарофати билан деб булмайди. Мавсум тугагандай сУнг, /И бор ФХ чегарасидаги Улчанган сув хажмининг (жадвалнинг 7 устуни) СИУ чегарасидаги улуши куйидаги формула буйича хисобланади. ФХ ‹ ГИ. сувхажми _ м ФХ . СИУ - чегарасидаги . ши = р улу ФИК (3) Мазкур СИУ учун мавсумий жами олган сув хажми Факт СИУ=5 000 000 м° ёки 5 млн.м* ни ташкил килади, шундан У/И оакт=1 162 000 м` ГП бор ФХ тутри келди. Колган 3 838 000 м° ГП йук ФХ тутри келади. Энди биз мана шу 3 838 000 м ГП йук Ф/Х ларига пропорционал тарзда таксимлаб чикамиз, бунинг энг аввало пропорциоаналлик коэффицентини куйидаги формула буйича аниклаймиз: Факт ‹ СИУ - Х) ГП ракт К = . 4 Режа-СИУ—ЕГПрежа 4) (4) формулага уз кийматларини куйиб К кийматни топиб оламиз _ 5000000 —1162000 _ 3838000 _ 5454000 - 1798000 3656000 э К=1,05 коэффециенти кийматининг маъноси шундан иборатки, /И йук ФХ жадвалнинг 5 устунидаги курсатилган режадаги сув хажмининг 5 % ошган хажмига пул тулашини билдиради. Хажмий тулов тизимига Уутишнинг энг авзал томони хам шу ерда, яъни ГП йук ФХ режадаги сув хажмини олмаган булсада “емаган сомса” пул тулашидир. Мана шу нарса ФХ узлари ГПларни куришга ва ундан окилона фойдаланишга ундайди. Навбатдаги боскич ГП йУк хар бир ФХ учун хисобий сув хажми (5) формула оркали хисобланади ва жадвалнинг 9 устунига ёзилади. Хисобий ‹ сув-хажми = К *ФХ - режа м° (5) Жадвалнинг 9 устунида СИУ чегарасида жами олган сув хажмининг ФХ буйича таксимлаб чикилган ФХсув хажми КИЙматлари жойлашган. Энди биз хар бир ФХ учун жами СИУ олинган сув хажмига нисбатан улушларини аниклаб чикамиз ФХ ФХ з = — #100 % (6) Факт ‹ СИУ ва жадвалнинг 10 устунига ёзиб чикамиз. 10 устундаги кийматлар хар бир ФХ СИУ бюджетига тулаши керак булган улушини билдиради, энди биз ФХ Хажмий . услубдаги - тулов = СИУ - Бюджет * % (7) (7) формула билан хисобланган туловлар жадвалнинг 11-устунида кайд этилади. 11 ва 12 устунларнинг якуний кийматидан куриниб турибдики СИУ хажмий тулов тизимига утгани билан унинг бюджети жабр курмайди. Яъни “сих хам куймайди, кабоб хам”. -208-