кур курона ГП ларни куриш долзарб мавзуга айланиб колмокда. Фермерлардан норасмий равишда “сизга шу ГП керакми?” деган саволга 95 фоизи “менга бу ГП керак эмас” деган рад жавоблар олинган. Агар биз бу жавобни чукур тахлил килиб курсак, фермер берган жавоб мантикан тутри эканлигига амин буламиз. Куйидаги асосий сабабларга кура фермерлага ГП керак эмас: — Фермер ГПдаги сувни Улчовини олиб бориш учун мухтожлик йук. — — Агар Улчов олиб борган такдирда хам бу хеч бир хисоботида кайд этилмайди. — — Иктосод килинган сувдан фермер манфаатдор эмас. — — Аксинча ортикча олинган сувга жарима тулайди. Энди биз бу муаммони СИУ томонидан туриб карайдиган булсак, шунга ухшаш муаммоларга дуч келамиз. — СИУ барча таъсисчилари булмиш фермер хужаликларининг чегарасига /И Урнатиш солохиятига эга эмас. Хатто 2003 Ййилдан бери “ИУВР-Фаргона” лойихаси хомийлик килиб келаётган Фаргона вилоятининг Кува туманидага “Акбарабад” СИУ хам тулик сув Улчаш воситалари билан таъминланмаган. — СИУ хам Уз навбатида ГП лардаги амалдаги сув сарфини доимий равишда назорат килишдан манфаатдор эмас. Чунки СИУ уз хисоботларида Уз чегарасида олган сув хисоботини юритади. Хужалик ички тармокларидаги Улчанган сув унинг на иктисодий на техникавий хисоботларида кайд этилади. Агар биз СИУ ички тармокларида тулик /И билан таъминланишини кутадиган булсак якин 10 йилликда хажмий туловга утишимиз амри махол. Шунинг учун мавжуд Г лардан окилона фойдаланиб /ГЛ бор ФХ нинг СИУ сув хизмати учун туловини амалда олган сувига ботлаш керак. Шунда кам сув олган ФХ камрок тулайди, ГП йук ФХ ГП бор ФХгига караганда купрок пул туласа уз узидан у хам /И куришга интилади. Хажмий тулов тизими Хажмий туловни авзаллигини курсатиш максадида биз Фаргона тумани Кува туманида жойлашган “Толмазор чашмаси” СИУ нинг 674 га эга булган ички тармогини танладик. Унда 18 ФХ мавжуд булиб, шундан 4 та ФХ ги ГП эга. (Жадвалда ажратиб курсатилган). СИУнинг 674 га ер учун бюджети СИУ Бюджет=6 740 000 сумни ташкил килади. Сув хизмати учун тулов микдори 10000 сум/га. Жадвалнинг 12- устунида хар бир ФХнинг ер микдори буйича туланиши керак булган маблае курсатилган. Хужалик ички тармокларининг ФИК - 0.85 Энг аввало хар бир ФХ учун сувдан фойдаланиш режасини тузиб мавсумий сув талабини аниклаймиз ва натижани жадвалнинг 4-устинига киритамиз. 4- устундаги сув микдори бу ФХ чегарасидаги нетто кусатгич булиб, биз буни СИУ чегарасидаги улушини (1) формула буйича аниклаймиз. РЕЖАнетто РЕЮбр — т (1) ФХларининг СИУ чегарасидаги брутто режавий сувларини жамлаб, СИУ нинг мавсум учун олиши режалаштирилган сув хажмини Режа СИУ=5 454 000 м’ аниклаймиз. Жумладан Г! эга ФХ учун ажратилган жами режавий сув хажми УГП,оежа=1 798 000 м° ва ГИ эга эмас ФХ учун ажратилган жами режавий сув хажми 3656 000 м. Шундан сунг, мавсум бошида тарифни Таниклаб оламиз, Гтариф куйидиги формула билан аникланади т = СИУ . Бюджети РЕЖА-СИУ Тариф СИУ бюджетини мавсумий режадаги оладиган сув хажмининг нисбатига тенг, яъни: = Сум/ м* (2) _ 6740000 В =1,24сум/ м° 5454000 -206-