Шундай килиб, тажриба даласида кузги бутдойнинг сувга булган умумий эхтиёжининг асосий кисмини суторишлар (62,6-74,3%) ташкил килди, колган кисми эса атмосфера ёгинлари 10,6— 22,0 %, сизот сувларидан фойдаланиш 0-16,5 % ва тупрокнинг табиий намлиги 5,3-7,3 % хисобига тутри келди. Олиб борилган илмий тадкикот ишлар натижасида куйидаги хулосага келинди: 1. Тажриба майдонида Урганилган кузги бутгдой навларининг Усув давридаги сугориш режимлари ЧДНС га нисбатан 60-60-60 % булганда, 1-1-1 тизимда 3 марта, 70-70- 60 % булганда 1-2-1 тизимда 4 марта, 70-80-70 % булганда эса 2-2-1 тизимда 5 марта сугоришлар талаб килинди. Бунда мавсумий сугориш меъёрлари юкоридаги сутгориш тартибларига мос равишда 3585-3661 м’/га, 3925-4025 м’/га ва 3885-4192 м`/га дан иборат булди. 2. Кузги бутдой навларининг умумий сув истеъмоли йиллар буйича 5130,9-6255,7 м`/га. дан иборат булди. 3. Энг кам сувга булган талаб коэффициенти 3 ва 4-вариантларда кузатилиб, у навлар буйича 94,8-110,0 мУ/ц (умумий олинган сувга нисбатан) ва 69,0-76,3 % м’/ц (мавсумий суториш нормасига нисбатан) ни ташкил килди. 4. Сувга булган талаб коэффициенти Узаро таккосланганда «Половчанка» нави бошка навларга нисбатан (умумий сув сарфига нисбатан) 1,0-3,5 м”/ц (сугориш сувига нисбатан) 0,6-2,7 МЗ/Ц кам сув талаб килди. 5. Тажрибада энг юкори иктисодий самарадорлик барча навларда 70-70-60 % сугории режими хамда маъдан утгитлар меъёри М»›ооРмоКтоо Кг/га ишлатилган вариантларда эришилиб, шартли соф фойда 89400-101300 сум/га, рентабеллик даражаси 8,2-11,4 % оралигида булди. АДАБИЕТЛАР: 1. Методика полевых опытов с зерновыми культурами. 1971. 2. Методы агрохимических исследований почв и растений Средней Азии. Изд. 5-е доп. — Ташкент: СоюзНИХИ, 1977. — 187 с. 3. Сугориладиган ерларда кузги бувдойдан юкори ва сифатли дон етиштириш буйича тавсиялар — Андижон: 2003-15 бет. УДК 626.810 СИУЛАРИДА СУВ ЕТКАЗИБ БЕРИШ ХИЗМАТ ТУЛОВИНИ ЕР МИКДОРИДАН ХАЖМИИ ТУЛОВГА УТИШ ТАЖРИБАСИ (ПЛАТНОЕ ВОДОПОЛЬЗОВАНИЕ) И. Эргашев, Н.Н. Мирзаев САНИИРИ, НИЦ МКВК Мана 10 йилдирки юртимизда СИУ (собик СФУ) фаолият курсатаётган экан хамон бир муаммо Уз ечимини топмасдан келмокда. Бир томондан ахоли сонининг оШиИШИ иккинчи томондан сув ресурсларининг такчиллиги хавф солиб турган айни пайтда, туловларни ер микдорига караб олиш, муаммони янада кескинлаштирмокда. Бу масалани бир томони, масаланинг иккинчи томони сув Уулчаш воситаларининг фермер чегараларига Урнатиш ва куриш. Инсоният бир нарсани куриш ва яратишдан олдин олдига бир максадни куйиши хаммамизга ойдек равшан. Хуш хозирга кунда фермерлар чегарасига Урнатилган сув улчаш воситалари нимага хизмат килмокда? Умуман бу гидропостлардан (/И) Утаётган сув хисоб-китоб килинаяптими? Бу сув Уулчашни ким килиш керак Фермерми ёки СИУ ходимими? Бу саволлар хаммамизни уйлантираётганига карамасдан -205-