диккатга созовордир [11, 12, 13, 14, 15]. 1. Факатгина сугориш суви таркибидаги коЛлоИд заррачалар ва микроорганизмларни эмас балки, диаметри 0,5 мм кум ва лойкаларни хамда муаллак холда сувга аралашиб харакатланаётган, лойкаларни хам томчилатгичлардан бемалол окиб утиши. 2. Жуда кичик, 1,0-1,5 м ли босим остида (20-30 м босим хосил килувчи, доимий ишлаб турадиган насос курилмасиз) ишлаши. 3. Арзонлиги, конструкциясининг соддалиги, хар кандай сувдан фойдаланувчи томонидан унинг монтаж ва эксплуатация килиниши, таъмирланиши ва демонтаж килиниши мумкинлиги. 4. Тизим учун зарур булган хом ашё ва жихозларни Уузимизда борлиги. 5. Укув семинарларида, тизимни монтаж ва эксплуатация хамда таъмирлаш ва демон-таж килиш учун, маълумотидан катъий назар хар кандай кишини жалб килиш мумкинлиги. Паст босимли томчилатиб сугориш тизими, чёет элларда ишлаб чикарилаётган томчи-латиб сугориш тизимларига караганда 6--8 марта арзон булишига карамасдан, уни янада ар-зон нархда ишлаб чикариш мумкин. Бунинг учун тизимнинг асосий кисми хисобланадиган томчилатгичли полиэтилен кувурни тайёрлаш учун фойдаланиладиган хом ашё нархини бо-зор нархида (1 тоннаси 3000,0-3500,0 минг сум) эмас балки, белги- ланган имтиёзли нарх-ларда (1 тоннаси 1000,0-1200,0 минг сУумда) сотилса, унинг нархи яна 50 % га камаяр эди. Юртимизда ишлаб чикилган паст босимли томчилатиб сугориш тизимини такомиллаштириш ва жорий килиш-минерал Угитлар, ёкилеи-мой махсулотлари ва мехнат ресурсларини тежа-лишига, хосилдарликни ошишига, ерларни мелиоратив холатини яхшиланишига олиб келади ва энг асосийси сув ресурсларини 40-60 %. тежалишига олиб келади. Паст босимли томчилатиб суториш тизимини такомиллаштириш ва сув такчил булган йилларда такрорий экин сифатида экилган мойли экинлардан юкори хосил олишни Урганиш ва уни жорий этиш учун танлов асосида,амалий тадкикотлар буйича 2009 йилда,«Паст бо-симли тими томчилатиб сугориш технологияси билан мойли экинлардан юкори хосил олиш-ни Урганиш ва жорий этиш» мавзусидаги КХА-7-106-1-сонли Давлат гранти олинди. Ушбу илмий-тадкикот иши буйича, паст босимли томчилатиб сугориш усули билан кузги бутдойдан сунг такрорий экин сифатида кунгабокар ва соя экинларини етиштиришда уларнинг сув истеъмолини Урганиш, суториш тартибларини (сугоришлар сони, муддатлари ва меъёриларини) аниклаш, томчилатиб сугориш усулининг соя ва кунгабокар экинларининг Уусиши, ривожланиши хамда хосилдорлигига таъсирини Урганиш мухим масала хисобланади. 2. Тажриба тизими ва уни утказиш услубияти Илмий ва амалий тадкикотлар олиб бориш _ объекти _килиб. Сурхондарё вилояти Термиз туманидаги «Каттакум» сув истеъмолчилари уюшмаси таркибидаги «Ал-Хаким ота» фермер хУужалиги ерларидаги тажриба майдони олинди. Ишнинг максади_ ва _ вазифалари — сув такчил булган йилларда, Сурхондарё вилояти шароитида, кузги бутгдойдан сунг мойли экинлар-соя ва кунгабокар етиштириш учун паст бо-симли томчилатиб суториш тизимини тадбик килиш, унинг чидамлилигини ва характеристи-каларини Урганиш,мойли экинларни парваришлаш агротадбирлари тизимини илмий асослаш ва жорий килиш хамда мойли экинлардан юкори хосил олиш ва сув ресурсларини 45-60 % тежашдан иборат. Тажриба вариантларининг майдони 560 м° (узунлиги — 100 м, кенглиги — 5,6 м, яъни катор оралиеи 0,7 м дан & катор), паст босимли томчилатиб суториш тизими элементлари хисобга олинган холда. Тажрибанинг умумий майдони, химоя зоналари билан биргаликда 1,35 га ни ташкил килади. Тажриба куйидаги тизимда амалга оширилмокда (1-жадвал). -121-