фойдаланувчилар уюшмаси ва бошкалар томони) дан, асосланмаган холда белгиланмокда. Белгиланган фермер хУужалиги ерлари, сув етказиб берувчи каналнинг кайси кисмида жойлашганлиги хам эътиборга олинмайди. Каналнинг Урта кисмида, бир хил шароитда, ёнма-ён жойлашган икки фермер хУужалигидан бирига томчилатиб сугоришни жорий килиш буюрилади. Натижада томчилатиб суториш учун кушимча харажат килаётган фермер хужалигида норозилик пайдо булади. Аслида сув манбасининг энг охирги кисмида жойлашган фермер хужалигига кушимча имтиёзлар бериб, унинг ерларини томчилатиб сутгориш тизими билан жихозлаш максадга мувофик буларди. 2. Хозирги кунда барча сув истеъмолчилари, сутгоришга етказиб берилаётган сув микдорига тутридан-тутри пул туламаётганлиги ва хукуматимизнинг саъйи-харакати билан сугоришга керакли микдорда сув етказиб берилаётганлиги сабабли, томчилатиб сутгориш тизимини жорий килиш кийин кечмокда. 3. Каналлардан олинаётган сувни тозалаб томчилатиш тизимига узатиш. Хозиргача фойдаланиб келинаётган чет эл томчилатиб сугориш тизимларида катта Улчамдаги лойкалар хамда хас-хашаклар тиндиргич ва давал фильтрларда ушлаб колинса, жуда кичик заррачалар нозик фильтрларда ушлаб колинади, аммо маълум микдордаги коллоид заррачалар нозик фильтрлардан хам Утиб кетиши мумкин. Бундан ташкари, хар кандай тинч турган ёки хара-катланаётган сувда жуда куп микдорда микроорганизмлар мавжуд булади. Маълум микдор-даги коллоид заррачалар ва микроорганизмлар туфайли томчилатгичларга сув етказиб берув-чи кувурларни тулиб колиши ва томчилатгичлар тешикларининг бекилиб колиши кузатила-ди. Коллоид заррачалар ва микроорганизмлар аралашмасидан хосил булган шилимшик модда билан тУулиб колган кувур ва томчилатгичларнинг — тозалаш жуда кийин. Сув такчил — вактларда — сугоришда фойдаланилаётган минерализацияси катта (3 г/л гача) булган сувларда эса бу жараён жуда тезлашади ва натижада томчилатиб тизими жуда тез ишдан чикади. 4. Ута кимматлиги. Томчилатиб сугориш тизимининг барча кисмларини чет элдан олиб келиниши. Унинг таркибида кимматбахо курилма ва ускуналарнинг мавжудлиги. 5. Хозиргача республикамизга олиб кирилаётган чёет эл томчилатиб сугориш тизимлари, ута мураккаблиги, уларни монтаж ва эксплуатация килиш, хизмат курсатиш ва таъмирлаш хамда демонтаж килиш учун юкори малакали мутахассислар, механизм ва асбоблар зарурлиги. Томчилатиб суториш тизимини кенг жорий килиш учун: ® томчилатиб суторишни жориш килишнинг, илмий асосланган тизимини яратилиши; е — истеъмолчилар сув ресурслариниг хакикий бахосини билишлари ва томчилатиб сугориш тизимининг афзалликларини тушунишлари; ® ички суториш тармокларидан келаётган лойкаларини бемалол томчилатгич- ларидан утказиши; ® — конструкцияси содда булиши, хар кандай фермер уни монтаж ва эксплуатация килиши, хизмат курсатиши ва таъмирлаши хамда демонтаж килишга курби етиши; е Узимизда ишлаб чикилган конструкция булиши, тайёрланиши, арзон булиши, хохлаган вактда уни таъмирлаш учун керакли кисм ва асбобларни топиш мумкин булиши; е — хизмат курсатувчи сервис ташкилотларини ташкил килиниши. Юкорида курсатилган хусусиятларга эга булган паст босимли томчилатиб сугориш тизими, Тошкент ирригация ва мелиорация институтининг бир гурух олимлари томонидан ишлаб чикилган [9, 10]. 2009 йЙилдан бошлаб ушбу тизим, республикамизнинг Андижон, Бухоро, Хоразм, Кашкадарё, Сурхондарё, Тошкент вилоятлари ва Коракалпогистон Республикасида далаларида синовдан Утказиб келинмокда. Паст босимли томчилатиб сугориш тизимини жорий килиш даврида жуда куп камчиликлар аникланди ва хозирги кунда уларни бартараф килиш устида иш олиб борилмокда. Паст босимли томчилатиб сугориш тизими, куйидаги хусусиялари билан хам -120-