УДК 631.675:633.1526 МАРКАЗИЙ ФАРЕОНАНИНГ ШУРЛАНГАН ЕРЛАРИДА МАККАЖУХОРИНИ СУРТОРИШ РЕЖИМИ Х. У. Умаров, С.А. Маматов, Г. В. Стулина, М. Е. Мацура САНИИРИ, НИЦ МКВК Марказий Фаргонадаги мавжуд ерлар асосан мавжуд кум барханларини текислаш оркали узлаштирилган булиб улар турли даражада шурлангандир. Бу ерларда дехкончилик килиш учун катта маблае сарфлаш хисобига ерларни текислаш, сугориш шахобчаларини тозалаш, тупрок шурини ювиш ва коллектор — зовурларни тозалаш зарурдир. Маълумки, мавжуд колхоз совхозлар тугатилиб улар Урнига пахта, дон етиштириш учун фермер хужаликлари ташкил этилиши билан вилоятларда чорво-моллари учун маккажухори экиш кескин камайиб кетди. Мустакилликка эришилгандан кейин маккажухори донига булган ахоли талабни кондириш. Маккажухори уругчилигини тиклаш максадида Фаргона вилоятининг Куштепа (собик Охунбобоев) туманидаги “Лазизбек” фермер хужалиги худудида 2008- 2009 йиллари давомида “Марказий Фаргонанинг шурланган ерларида маккажухорини сугориш режими”деган мавзуда тажрибалар олиб борилди. Тажриба даласининг тупроеви механик таркибига кура Уртача кумок булиб тупрок таркибидаги тузлар микдори Уртача бир метрлик катламда тупрок отгирлигининг 1,118 - 1,242 % га, хлор ион микдори эса 0,01 - 0,012 % га, тупрок таркибидаги гумус микдори эса хайдалма (0—40 см) катламда тупрок отирлигининг 1,28 - 1,44 % га тенгдир. Ер ости сувининг жойланиш чукурлиги ер юзасидан киш ойларида 2,4 - 2,8 м усимликнинг вегетация даврида эса (сугориш бошланиши сабабли) 1,6-1,9 м/га тенг булади. Ер ости сувининг минерализацияси 3,360 - 3,810 г/л га тенгдир. Куйидаги — жадвалда 2008-2009 йиллари давомида натижасида олинган маълумотлар келтирилган. утказилган тажрибалар Тажриба даласида етиштирилган маккажухорини суториш режими хакида кискача маълумот Тажриба даласида бажариладиган агротехника тадбирлари 2008 йЙил 2009 йЙил Ерни хайдаш 15 ноябр 2007 йил Нам суви берилди 21-22 март-1200 м’/га & апрел - 816 м`/га Маккажухори экилди $ апрел сорт ВИР-156 15-18 апрел ВИР-156 |-культивация 23 апрел 15 май 2009 йил Ягана 25-27 апрел 5-7 май 1-Утитлаш 5 май 100 кг/га азот +30 кг Р›О; 22 май - 103 кт/га азот +23 кг/га фосфор П-утитлаш 22 май 46 кг/га азот + 20 кг фосфор | 23 июн — 50 кг/га азот П-культивация $ июн 10 июн Ш-культивация 17 июн 19 июн [-сугориш 23-25 май — 780 м’/га 28-29 май 1029 м’/га П-сугориш 20-22 июн — 743 м’/га 23-24 июн — 765 м’/га Ш-суториш 8-10 июл — 608 м`/га 14 июл — 801 м’/га ГУ -сугориш 25-26 июл — 647 м`/га 6 август — 860 м’/га У-сугориш 8-10 август — 710 м’/га - Жами берилган сув (нам суви 3 4688 м`/га 4271 м`/га билан) м’/га Нам сувидан ташкари 3488 м’/га 3455 м’/га Етиштирилган хосил (дон) ц/га 44,3 ц/га 52 ц/га -77-