5. АПеп, К.С., Регепа, [Г..5., Каез, О., Зти\, М. Стор еуаронапзрианоп. СшеПпез Тог сотрийпе сгор ууатег гедштетеп. ЕАО Пппрапоп апйа Огташаге Рарег. 56. 1998, 300р. ЕАО, Коте. 6. САМ АТЕКтЮ. \Ма!1ег тевоигсе5 оЁ е Зугдагуа пуег Базт. Вазтт ууатег огратмхайоп (В\/О), бутдагуа. БЕр:/Лууучу.сахуа(ет-тГо.пе!/зутдагуаЛуакет_е.Дт. 7. С1еттеп=, А.1. Ассигасу оЁ рго]ес!-у1йе ууатетг ц5ез Нот а ума!ет БаГапсе: а саб5е $иду Нот е ЗошТего СаПТогма. П1р Оташаре Зуз$б (2008) 22:287-309. ООГ 10.007/8 10795-008-9057-3. УДК 626.81 СУВ ТАНКИСЛИГИ ШАРОИТИДА СУРОРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ МУАММОЛАРИ М.А. Авлакулов, Б.Ш. Матякубов КМИИ Маълумки,кишлок хужалиги экинларини сугоришда тежамкор технологиялардан фойдалании — биринчидан — сув — ресурсларидан — фойдаланиши — самарадорлигини оширса,иккинчидан ` сугориладиган ерларнинг мелиоратив холатига ижобий таъсир этади. Яъни иккиламчи шурланиш жараенининг олди олинади. Республикамизда сув танкислигининг йилдан йилга ошиб бориши кузатилмокда. Айникса 2011 йил дехконлар учун энг огир йил булди. Шу туфайли хам мавжуд сув ресурсларидан тежамли фойдаланиш ва сув танкислигининг олдини олиш масалалари энг долзарб муаммолардан бири булиб колмокда. Шу боисдан хам мамлакатимиз микёсида бу борада кенг куламли ишлар олиб борилмокда. Хозирги шароитда энг тежамкор технологиялардан бири булган томчилатиб сугориш технологиясини эжорий этиш кишлок ва сув хужалигининг энг долзарб муаммоларидан бирига айланди. Киритш Бугуги кунга келиб — Республикамизда сув ва сугориш — тармокларидан фойдаланишнинг янги тизими вужудга келтирилди, «Сув ва сувдан фойдаланиш тугисида»ги Конун хаётга тадбик килинди, фермер ва дехкон хужаликларида «Сув истеъьмолчилари уюшмалари» ташкил килинди. Лекин хозиргача кишлок хужалик экинларини суторишда асосан эскирган техника ва технологиялардан фойдаланиб келинмокда. Жумладан барча кишлок хужалик экинлари суториш, шур ювиш, тупрокда намлик захирасини вужудга келтириш учун сутгоришлар ер устидан эгатлаб ёки бостириб сугориш усуллари билан амалга оширилиб келинмокда. Бинобарин барча экинларни етиштириш технологияси шу суториш усуллари билан узвий богланган. Ер устидан эгатлаб суторишда куп тадбирлар кул кучи билан бажарилади, энг мухими кишлок хУужалик экинлари учун зарур булган сув бу усулда талаб килинган меъёрга нисбатан 25-30 % ортикча сарфланади, бундан ташкари, суториладиган экин майдони буйича тупрокнинг фаол катламини (70-100 см) бир текисда намиктириш мумкин эмас. Эгат тубига солинган минерал Угитлар сув билан ювилиб ёки куйи катламларга шимилиб, уларданг фойдаланиш даражаси камаяди, меъёридан ортикча сугориш тупрокнинг — мелиоратив-экологик холатига, коллектор-зовур тармокларининг - иш фаолиятига салбий таъсир курсатади. -31-